Szkocja chce przyciągnąć inwestycje w centra danych AI, obiecując dostęp do zielonej energii. Jednak definicja ekologicznych obiektów pochodzi z 2022 roku i nie uwzględnia skali zużycia prądu przez wielkie modele językowe.
Definicja ekologicznych obiektów sprzed ery ChatGPT
Szkocka polityka opiera się na dokumencie National Planning Framework 4 (NPF4), uchwalonym w 2022 roku. Wówczas analitycy zakładali, że wzrost emisji z centrów danych zostanie zrównoważony spadkiem emisji wynikającym z mniejszej liczby podróży. Analiza NPF4 nie uwzględnia AI, co oznacza, że obecne projekty mogą być klasyfikowane jako ekologiczne mimo dużego śladu węglowego. Organizacja Action to Protect Rural Scotland podkreśla, że brak aktualizacji przepisów prowadzi do sprzeczności z celami klimatycznymi kraju.
Organizacja zwraca uwagę na fakt, że w momencie tworzenia ram prawnych generatywne modele AI nie istniały na obecną skalę. W efekcie planiści nie przewidzieli gwałtownego skoku zapotrzebowania na energię elektryczną. To sprawia, że inwestycje w Lanarkshire czy Edynburgu otrzymują korzystne decyzje administracyjne mimo realnego obciążenia sieci energetycznej.
Zużycie energii porównywalne z całym krajem
Ponad tuzin projektów centrów danych czeka na pozwolenia w Szkocji. Łącznie mogą one pochłonąć 6,2 GW mocy, co stanowi półtora raza więcej niż zimowy szczyt zużycia w całym kraju. Inwestycje warte 8,2 miliarda funtów mają powstać między innymi w strefie wzrostu AI w Lanarkshire. Taka skala wymaga natychmiastowej oceny wpływu na infrastrukturę przesyłową.
Szef brytyjskiego operatora systemu energetycznego, Fintan Slye, publicznie zachęcał deweloperów do budowy obiektów w Szkocji, gdzie dostępnych jest więcej odnawialnych źródeł energii. Jednak te zachęty nie idą w parze z aktualnymi danymi o zapotrzebowaniu technologii AI. Bez nowych analiz ryzyko przeciążenia sieci rośnie z każdym kolejnym wnioskiem.
Generatory diesla w obiektach nazywanych ekologicznymi
Centrum danych w Edynburgu argumentowało w dokumentach planistycznych, że spełnia kryteria obiektu ekologicznego. Projekt przewiduje jednak instalację dwustu generatorów diesla. Dwieście generatorów diesla odpowiada emisjom stu tysięcy poruszających się samochodów według wyliczeń APRS. Komisja planistyczna zaakceptowała to uzasadnienie mimo braku oficjalnej, rygorystycznej definicji.
Taka sytuacja pokazuje, jak nieprecyzyjne kryteria pozwalają deweloperom uzyskać przychylność władz lokalnych. Obiekt może być prezentowany jako zgodny z celami klimatycznymi Szkocji, podczas gdy jego realne emisje pozostają wysokie. Rodzi to pytania o spójność całego systemu planowania przestrzennego.
Podłączenia do gazu zamiast odnawialnych źródeł
Przedstawiciele branży energetycznej potwierdzili, że ponad sto projektów centrów danych złożyło wnioski o podłączenie do sieci gazowej. Powodem są wieloletnie opóźnienia w przyłączaniu do głównej sieci przesyłowej. Ponad sto wniosków o przyłącza gazowe stawia pod znakiem zapytania realizację brytyjskich celów klimatycznych. Urzędnicy sami określają to mianem „interesującego zagadnienia” w kontekście redukcji emisji.
Wykorzystanie gazu jako źródła awaryjnego lub podstawowego stoi w sprzeczności z narracją o zielonej energii. Inwestorzy wybierają szybsze rozwiązania kosztem długoterminowych założeń net zero. To kolejny dowód na to, że obecne ramy prawne nie nadążają za tempem rozwoju sztucznej inteligencji.
Stanowisko rządu i brak przejrzystości
Rząd Szkocji podkreśla zalety lokalizacji, takie jak obfitość energii odnawialnej i wykwalifikowana kadra. Oficjalne komunikaty wskazują na dążenie do przyciągania inwestycji zgodnych z ambicjami net zero. Brak jasnej definicji uniemożliwia jednak skuteczną weryfikację tych deklaracji. Posłanka Ariane Burgess domaga się pilnego wyjaśnienia kryteriów.
Do tej pory odpowiedzi przekazywane przez administrację nie zawierały konkretów. Posłanka reprezentująca region Highlands and Islands wielokrotnie pytała o to, w jaki sposób ogromne zapotrzebowanie centrów danych zostanie zaspokojone przez sieć. Bez transparentnych danych trudno ocenić, czy polityka państwa rzeczywiście wspiera cele klimatyczne.
Porównanie z globalnymi projektami AI
Podobne wyzwania energetyczne pojawiają się w innych krajach, w których powstają ogromne inwestycje w infrastrukturę AI. Przykłady z Utah pokazują skalę zużycia prądu porównywalną z całymi stanami. Projekt Stratos zużywa prąd całego Utah, co ilustruje międzynarodowy charakter problemu. Szkocja nie jest wyjątkiem, lecz częścią szerszego trendu.
Inny artykuł na portalu opisuje, jak codzienne wytwarzanie ciepła w takim centrum odpowiada energii dwudziestu trzech bomb atomowych. Centrum AI w Utah generuje ogromne ciepło. Te dane pomagają zrozumieć, dlaczego dotychczasowe szkockie założenia wymagają pilnej rewizji.
Źródła:
The Guardian, Financial Times, Action to Protect Rural Scotland, National Planning Framework 4